Projekt finansowany przez Fundację im. Stefana Batorego
w ramach programu "Dla Tolerancji"



Opis i historia projektu


Projekt Leo Baeck - rabin z Opola" był dofinansowany przez Fundację im. Stefana Batorego w ramach programu "Dla Tolerancji" - "To, co wspólne / to, co różne" 2007
Projekt "Rabin z Opola" koncentrował się na postaci Leo Baecka - niemieckiego Żyda, który w latach 1897 - 1907 był rabinem w synagodze przy ówczesnej ulicy Lindenstrasse w Opolu. Obecnie jest to ulica Barlickiego i mieści się przy niej Zespół Szkół TAK. Realizując w 2005 roku projekt poświęcony historii ulicy Barlickiego ("Historia dwóch ulic") natrafiliśmy na informacje o Leo Baecku i szybko zdaliśmy sobie sprawę, jakiego formatu był postacią. Projekt mu poświęcony był próbą przywrócenia postaci rabina Opolu - gdzie jest zupełnie nieznany.
Kronika projektu:

  • Realizacja projektu rozpoczęła się od przeprowadzenia przez uczestników sondy ulicznej na temat Leo Baecka - była ona połączona z inauguracją warsztatów fotograficznych.
  • grupa historyczna zajęła się opracowywaniem materiałów dotyczących historii Leo Baecka. Ich poszukiwania skoncentrowały się na trzech tematach:
    - historia gminy żydowskiej w Opolu
    - historia synagogi przy dawnej Lindenstrasse (dziś Barlickiego)
    - historia postaci Leo Baecka
  • W związku z bardzo skąpymi materiałami dotyczącymi postaci Leo Baecka w języku polskim, już latem nawiązaliśmy kontakt z instytutami im. Leo Baecka w Londynie i Berlinie. Otrzymaliśmy od nich materiały biograficzne, dzięki którym możliwe było poznawanie krok po kroku złożonej biografii rabina.
  • Podczas warsztatów informatycznych grupa w nich uczestnicząca poznawała zasady tworzenia strony internetowej. Potem pracowała nad projektem strony poświęconej Leo Baeckowi.
  • Z materiałów historycznych korzystała także grupa uczestnicząca w warsztatach teatralnych. Grupa spotykała się co tydzień - jedną godzinę mając przeznaczoną na zajęcia warsztatowe (emisja głosu, ruch), kolejne dwie godziny na na pracę nad spektaklem.
  • W czasie trwania projektu odbyło się kilka wyjazdów i wycieczek. Pierwsza z nich to spacer po Opolu "trasa Leo Baecka" - uczestnicy odwiedzili najważniejsze miejsca w Opolu (przedtem sami wytyczając trasę), fotografowali miejsca. Osobną sesję fotograficzną poświęcili podczas warsztatów fotograficznych dworcowi kolejowemu (przetrwał od czasów Baecka prawie niezmieniony) - jako pierwszemu miejscu, które ujrzał Baeck przyjeżdżając do Opola i ostatniemu, które widział żegnając to miasto na zawsze. Również żydowski cmentarz opolski był tematem jednej z wycieczek i sesji fotograficznych. Następna wycieczka była wynikiem zawiązania współpracy z Instytutem Ekumenizmu i Badań nad Integracją Uniwersytetu Opolskiego - razem za studentami teologii UO uczestnicy projektu wzięli udział w wycieczce do Wrocławia; zwiedzali wrocławski cmentarz żydowski i poznali rabina wrocławskiej gminy żydowskiej Icchaka Rapaporta. Podczas ostatniego wyjazdu - do Warszawy (wzięli w nim udział również uczestnicy projektu "Przywróćmy pamięć") zwiedziliśmy cmentarz żydowski na Powązkach, wystawę poświęcona holocaustowi w Żydowskim Instytucie Historycznym a także obejrzeliśmy w Teatrze Narodowym spektakl w "Opowiadania dla dzieci" wg I.B.Singera w reżyserii Piotra Cieplaka.
  • Odbyło się także spotkanie z Jenny Stark Bloomental - amerykańską Żydówką. Bardzo bezpośrednio i spontanicznie opowiedziała uczniom o życiu amerykańskiej rodziny żydowskiej, o tym, czym dla niej jest bycie Żydówką, o swoim pojmowaniu znaczenia postaci Leo Baecka.
  • Uczestnicy projektu wzięli udział w poprowadzonych przez dwie osoby warsztatach na temat kultury żydowskiej.
  • Potem oni sami, korzystając z różnego rodzaju zgromadzonych materiałów, przygotowali scenariusze takich warsztatów dla młodszych uczniów (klasa I gimnazjum) i sami te warsztaty poprowadzili.
  • Kiedy już została podczas warsztatów historycznych opracowana prezentacja na temat biografii Leo Baecka, kilka razy uczestnicy prezentowali postać rabina w różnych środowiskach:
    - dla uczniów szkoły TAK (gimnazjum i liceum)
    - podczas Opolskiego Dnia Judaizmu na Uniwersytecie Opolskim (tam przysłuchiwali się również debacie na temat chrześcijaństwa i judaizmu)
    - podczas spotkania ze słuchaczami Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz starszymi ludźmi z Domu Dziennego Pobytu Maria -Magda (tam odbyła się ciekawa rozmowa na temat wspomnień związanych z przedwojennymi polskimi Żydami).
  • Radio Plus zaprosiło młodzież do nagrania audycji na temat Leo Baceka. Telewizja Puls Kościoła zaprosiła koordynatorów projektu do rozmowy o rabinie.
  • W końcu w kwietniu przez dwa tygodnie wystawa o Leo Baecku była prezentowana na jednej z głównych ulic Opola - ulicy Krakowskiej. Ostatnim działaniem w projekcie było przygotowanie uroczystego zakończenia projektu. Ponieważ Leo Baeck był nauczycielem w tak zwanym Gimnazjum "na górce" (obecna ulica Osmańczyka), w budynku, gdzie dziś mieści się Zespół Szkół Mechanicznych, zaproponowaliśmy dyrektorowi szkoły, żeby zakończenie przeprowadzić tam właśnie - w auli szkoły. Miało to szczególne znaczenie zarówno dla nas, jak i samej szkoły - bo niewątpliwie przyczyniliśmy się do uzupełnienia jej historii o tak niezwykłą postać.
  • 13 kwietnia 2008 roku w auli Zespołu Szkół Mechanicznych w Opole (dawne "Gimnazjum na Górce", gdzie Leo Baeck był nauczycielem) odbyło się uroczyste zakończenie projektu.